Od 12 lutego 2027 r. restauracje, bary i kawiarnie prowadzące sprzedaż żywności lub napojów na wynos będą musiały umożliwić klientom korzystanie z własnych pojemników. Nowy obowiązek wynika z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40, określanego jako PPWR.

Dla przedsiębiorców gastronomicznych oznacza to konieczność odpowiedniego zorganizowania wydawania posiłków. Pojemnik dostarczony przez klienta może bowiem stanowić źródło zanieczyszczeń mikrobiologicznych, chemicznych i fizycznych.

Czy restaurator będzie musiał przyjąć każdy pojemnik? Czy Sanepid może zakwestionować sposób pakowania posiłków? Czy konieczna będzie aktualizacja dokumentacji HACCP i GHP/GMP?

Wyjaśniamy, jakie obowiązki wynikają z przepisów i jak przygotować lokal gastronomiczny do nowych wymagań.

Własne pojemniki klientów – co zmienia się od 12 lutego 2027 r.?

Podstawę prawną nowych obowiązków stanowi art. 32 rozporządzenia (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych.

Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorcy z sektora HoReCa sprzedający na wynos gotową do spożycia żywność lub gorące i zimne napoje mają ustanowić system umożliwiający klientom przynoszenie własnych pojemników do napełniania.

W praktyce obowiązek może obejmować:

  • restauracje sprzedające obiady na wynos,

  • bary szybkiej obsługi i bistra,

  • pizzerie i lokale typu kebab,

  • kawiarnie wydające kawę i herbatę na wynos,

  • punkty z gotowymi posiłkami,

  • inne zakłady gastronomiczne oferujące żywność gotową do spożycia w opakowaniach na wynos.

Istotny jest rzeczywisty zakres działalności. Sam fakt prowadzenia restauracji nie przesądza, że wszystkie jej usługi podlegają jednakowym zasadom. Nowy obowiązek dotyczy określonej sprzedaży żywności i napojów na wynos.

Czy klient z własnym pojemnikiem może zapłacić więcej?

Nie. Art. 32 ust. 2 PPWR przewiduje, że klient korzystający z własnego pojemnika powinien otrzymać produkt po cenie nie wyższej i na warunkach nie mniej korzystnych niż klient kupujący ten sam produkt w opakowaniu jednorazowym.

Restauracja nie może więc naliczyć dodatkowej opłaty wyłącznie za skorzystanie z własnego pojemnika.

Przepis nie oznacza natomiast ogólnego obowiązku udzielania rabatów.

Przedsiębiorca będzie również zobowiązany do umieszczenia w punkcie sprzedaży czytelnej informacji o możliwości wydawania produktów do pojemników dostarczonych przez klientów.

Czy restauracja musi przyjąć każdy pojemnik klienta?

Nie. Nowe przepisy nie oznaczają bezwarunkowego obowiązku napełnienia każdego naczynia.

Art. 28 ust. 4 PPWR dopuszcza odmowę ponownego napełnienia pojemnika, jeżeli klient nie przestrzega podanych zasad, w szczególności gdy pojemnik jest niehigieniczny lub nieodpowiedni do sprzedaży danego produktu.

Przykładowymi powodami odmowy mogą być:

  • widoczne zabrudzenia i pozostałości wcześniejszej żywności,

  • obecność pleśni lub nieprzyjemnego zapachu,

  • uszkodzenia mogące powodować przedostawanie się fragmentów materiału do żywności,

  • zastosowanie naczynia nieprzeznaczonego do kontaktu z żywnością,

  • użycie pojemnika nieodpowiedniego do temperatury wydawanej potrawy,

  • stan techniczny uniemożliwiający bezpieczne napełnienie.

Przykładowo klient może przynieść plastikowe pudełko, które nie nadaje się do kontaktu z gorącą żywnością. W takiej sytuacji pracownik powinien odmówić nalania gorącej zupy do pojemnika i wyjaśnić przyczynę.

Ważne, aby kryteria przyjmowania pojemników były ustalone wcześniej i przekazane klientom oraz pracownikom.

Nie powinno się uzależniać możliwości korzystania z własnego pojemnika wyłącznie od dowolnej decyzji osoby obsługującej zamówienie.

Własne pojemniki klientów a wymagania Sanepidu

Rozporządzenie PPWR nie uchyla dotychczasowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa żywności.

Zakłady gastronomiczne nadal muszą przestrzegać przepisów rozporządzenia (WE) nr 852/2004 w sprawie higieny środków spożywczych.

W szczególności należy pamiętać o:

  • ochronie żywności przed zanieczyszczeniem na wszystkich etapach przygotowania i wydawania,

  • utrzymaniu odpowiedniej higieny pomieszczeń i wyposażenia,

  • przestrzeganiu zasad higieny przez personel,

  • organizacji pracy zapobiegającej zanieczyszczeniom krzyżowym,

  • wdrożeniu i utrzymaniu procedur opartych na zasadach HACCP.

Nowym zagrożeniem organizacyjnym może być wprowadzenie do strefy wydawania żywności przedmiotu, nad którego czystością przedsiębiorca nie sprawował wcześniej kontroli.

Pojemnik przyniesiony z zewnątrz mógł być przechowywany w nieodpowiednich warunkach, używany do innych produktów lub niewłaściwie umyty.

Dlatego zasadniczym zadaniem lokalu jest takie zorganizowanie wydawania posiłków, aby opakowania klientów nie powodowały zagrożenia dla żywności i otoczenia produkcyjnego.

Czy Sanepid może zakwestionować wydawanie jedzenia do własnych pojemników?

Samo korzystanie przez klientów z własnych pojemników nie stanowi naruszenia zasad higieny.

Problem może pojawić się, gdy sposób obsługi powoduje ryzyko zanieczyszczenia żywności.

Przykładowo nieprawidłowa może być sytuacja, w której zabrudzone opakowanie klienta zostaje ustawione bezpośrednio na powierzchni wykorzystywanej później do przygotowywania gotowych posiłków, bez odpowiedniego oczyszczenia tej powierzchni.

Podczas kontroli sanitarnej ocenie może podlegać sposób organizacji pracy, stan higieniczny stanowiska i skuteczność stosowanych środków zapobiegawczych.

Nie istnieje jednak jeden obowiązkowy, urzędowy wzór instrukcji przyjmowania własnych pojemników klientów, który każda restauracja musiałaby posiadać w identycznej postaci.

HACCP a własne pojemniki klientów – czy trzeba aktualizować dokumentację?

Wdrożenie nowego sposobu wydawania żywności powinno wiązać się z przeglądem istniejących procedur bezpieczeństwa żywności.

Art. 5 rozporządzenia (WE) nr 852/2004 wymaga, aby procedury oparte na zasadach HACCP były utrzymywane i odpowiednio weryfikowane w przypadku zmian dotyczących produktów lub procesów.

Jeżeli lokal wprowadza nowy sposób przekazywania gotowych posiłków do pojemników klientów, powinien ocenić związane z nim zagrożenia.

Nie oznacza to automatycznie konieczności opracowywania całej księgi HACCP od początku.

W wielu przypadkach wystarczające może być:

  1. Zweryfikowanie schematu technologicznego wydawania posiłków.

  2. Przeprowadzenie przeglądu analizy zagrożeń.

  3. Uzupełnienie odpowiednich procedur GHP/GMP.

  4. Opracowanie zasad przyjmowania pojemników.

  5. Przeszkolenie personelu.

  6. Sprawdzenie skuteczności wdrożonych rozwiązań.

Zakres aktualizacji powinien odpowiadać rzeczywistym procesom występującym w zakładzie.

Więcej informacji o organizacji dokumentacji znajduje się w poradniku HACCP w restauracji – wymagania i dokumentacja.

Jakie zagrożenia należy uwzględnić w analizie HACCP?

Przy korzystaniu z pojemników dostarczonych przez klientów należy rozważyć przede wszystkim trzy grupy zagrożeń.

Rodzaj zagrożenia Przykład Działania zapobiegawcze
Biologiczne Drobnoustroje na zabrudzonym pojemniku Kontrola wizualna i odmowa przyjęcia niehigienicznego naczynia
Chemiczne Pozostałości detergentów lub nieodpowiedni materiał Wymaganie pojemnika przeznaczonego do kontaktu z żywnością i odpowiedniego do potrawy
Fizyczne Pęknięcia, odpryski szkła, fragmenty plastiku Kontrola stanu technicznego i odmowa napełnienia uszkodzonego pojemnika

Należy uwzględnić również zagrożenia wynikające z kontaktu naczynia klienta z powierzchniami i wyposażeniem lokalu.

Istotnym problemem może być przeniesienie alergenów z pojemnika na narzędzia wykorzystywane do obsługi innych produktów.

W zależności od rodzaju działalności kontrola tych zagrożeń może być realizowana poprzez odpowiednio opracowane procedury GHP/GMP. Nie ma podstaw do automatycznego ustanawiania nowego krytycznego punktu kontroli CCP wyłącznie z powodu przyjmowania własnych pojemników klientów.

Jak zorganizować bezpieczne wydawanie żywności do opakowań klientów?

Najważniejsze jest ograniczenie kontaktu prywatnych naczyń z powierzchniami służącymi do przygotowywania potraw.

1. Wyznaczenie miejsca przyjmowania pojemników

W lokalu warto określić stanowisko, na którym klient przekazuje pojemnik pracownikowi.

Powinno ono umożliwiać ocenę stanu naczynia oraz napełnienie go bez kontaktu z surowcami, niezabezpieczoną żywnością i czystym wyposażeniem produkcyjnym.

W małej gastronomii nie zawsze konieczne będzie wydzielenie osobnego pomieszczenia czy zakup dodatkowego urządzenia.

Sposób organizacji stanowiska powinien wynikać z oceny ryzyka i warunków lokalowych.

2. Kontrola pojemnika przed napełnieniem

Pracownik powinien dokonać podstawowej oceny wizualnej pojemnika.

Należy zwrócić uwagę na jego czystość, stan techniczny i przydatność do określonego rodzaju żywności.

Nie chodzi o przeprowadzanie laboratoryjnych badań każdego naczynia. Taka kontrola nie jest praktycznie możliwa.

Personel powinien jednak umieć rozpoznać oczywiste niezgodności i wiedzieć, kiedy należy odmówić napełnienia.

3. Ograniczenie zanieczyszczeń krzyżowych

Pojemnik klienta nie powinien dotykać części urządzeń ani powierzchni, które następnie mają kontakt z innymi porcjami żywności, jeśli mogłoby to prowadzić do zanieczyszczenia.

Przy kawie na wynos należy zwrócić uwagę na kontakt kubka z elementami ekspresu i stanowiskiem przygotowywania napojów.

Przy wydawaniu obiadów należy zapobiegać przenoszeniu zanieczyszczeń z zewnętrznej powierzchni pojemnika na czyste naczynia i narzędzia porcjujące.

Jeśli pracownik dotyka zabrudzonej powierzchni, powinien wykonać odpowiednie czynności higieniczne przed ponownym kontaktem z żywnością.

4. Ustalenie postępowania z pojemnikiem nieodpowiednim

W procedurze należy przewidzieć sytuacje, kiedy klient przyniesie naczynie brudne, pęknięte albo nieodpowiednie do gorącego posiłku.

Pracownik powinien przekazać klientowi powód odmowy i wskazać możliwość wykorzystania innego, odpowiedniego pojemnika.

Restauracja nie musi przyjmować naczynia, którego stan stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa żywności.

Przykładowa instrukcja przyjmowania własnych pojemników klientów

Poniższy przykład może posłużyć do opracowania instrukcji stanowiskowej w ramach dokumentacji GHP/GMP.

Nazwa instrukcji: Postępowanie podczas wydawania żywności do pojemników dostarczonych przez klientów

Cel: Zapobieganie zanieczyszczeniu żywności podczas wydawania posiłków i napojów do własnych pojemników klientów.

Zakres: Pracownicy odpowiedzialni za przyjmowanie zamówień, porcjowanie i wydawanie gotowych produktów.

Sposób postępowania:

  1. Klient przekazuje pojemnik w miejscu wyznaczonym do obsługi zamówień na wynos.

  2. Pracownik dokonuje wizualnej oceny czystości, stanu technicznego i przydatności pojemnika do danego produktu.

  3. W przypadku stwierdzenia zabrudzenia, uszkodzenia lub nieodpowiedniego materiału pracownik odmawia napełnienia i informuje klienta o przyczynie.

  4. Pojemnik spełniający przyjęte wymagania zostaje umieszczony w miejscu umożliwiającym higieniczne napełnienie.

  5. Pracownik wydaje żywność, ograniczając kontakt pojemnika z czystymi powierzchniami oraz sprzętem produkcyjnym.

  6. W przypadku zanieczyszczenia stanowiska wykonuje odpowiednie czynności mycia i, jeśli jest to wymagane, dezynfekcji.

  7. Po zakończeniu czynności pracownik przestrzega zasad higieny rąk oraz postępowania z wyposażeniem.

Odpowiedzialność: Za stosowanie instrukcji odpowiada personel uczestniczący w wydawaniu żywności. Nadzór nad jej wdrożeniem sprawuje osoba wyznaczona przez właściciela zakładu.

Jest to przykładowe rozwiązanie organizacyjne, a nie obowiązkowy wzór wynikający wprost z PPWR. Instrukcję należy dostosować do rodzaju żywności, wyposażenia i organizacji danego lokalu.

Czy restauracja musi myć pojemniki przyniesione przez klientów?

Rozporządzenie PPWR nie ustanawia ogólnego obowiązku mycia przez restaurację wszystkich pojemników dostarczonych przez klientów.

Zgodnie z art. 28 podmiot oferujący ponowne napełnianie powinien poinformować klientów o zasadach higienicznych i odpowiedzialności związanej z użytkowaniem ich naczyń.

Praktycznym rozwiązaniem jest przyjęcie zasady, że klient dostarcza pojemnik czysty, nieuszkodzony oraz odpowiedni do kontaktu z określonym rodzajem żywności.

Nie należy jednak utożsamiać tej zasady z automatycznym zwolnieniem przedsiębiorcy z obowiązku bezpiecznego przygotowania i wydawania posiłków.

PPWR wyłącza odpowiedzialność przedsiębiorcy za problemy wynikające z użytkowania pojemnika dostarczonego przez klienta. Nie znosi to odpowiedzialności za zaniedbania w samym procesie produkcji i obsługi żywności.

Wzór informacji dla klientów – własne pojemniki na wynos

W punkcie sprzedaży należy umieścić wyraźną informację o możliwości korzystania z własnych pojemników.

Przykładowa treść:

MOŻESZ ZAMÓWIĆ JEDZENIE LUB NAPÓJ DO WŁASNEGO POJEMNIKA

W trosce o ograniczenie zużycia opakowań jednorazowych umożliwiamy zakup produktów na wynos do pojemników dostarczonych przez klientów.

Prosimy o przynoszenie naczyń:

  • czystych i nieuszkodzonych,

  • przeznaczonych do kontaktu z żywnością,

  • odpowiednich do rodzaju i temperatury zamawianego produktu.

Ze względów bezpieczeństwa żywności możemy odmówić napełnienia pojemnika, który nie spełnia wymagań higienicznych.

Korzystanie z własnego pojemnika nie wiąże się z dodatkową opłatą.

Przykładową informację należy uzupełnić o szczegółowe zasady obowiązujące w danym lokalu.

Czy nowe obowiązki dotyczą również małych restauracji i kawiarni?

Właściciele niewielkich punktów gastronomicznych powinni zwrócić uwagę na różnicę pomiędzy art. 32 a art. 33 rozporządzenia PPWR.

Art. 32 – od 12 lutego 2027 r. dotyczy umożliwienia klientom korzystania z własnych pojemników na żywność i napoje na wynos.

Art. 33 – od 12 lutego 2028 r. dotyczy odrębnego obowiązku oferowania produktów w opakowaniach wielokrotnego użytku w systemie ponownego użycia.

Art. 33 ust. 4 przewiduje zwolnienie mikroprzedsiębiorstw z obowiązków określonych w tym artykule.

Nie należy jednak przenosić tego zwolnienia automatycznie na art. 32, który nie zawiera analogicznego wyłączenia dla mikroprzedsiębiorstw.

Oznacza to, że również małe kawiarnie i restauracje prowadzące sprzedaż objętą art. 32 powinny przygotować się do obsługi własnych pojemników klientów.

Czy trzeba prowadzić rejestr przyjmowanych pojemników?

Przepisy PPWR nie ustanawiają ogólnego obowiązku prowadzenia rejestru każdego pojemnika przyniesionego przez klienta.

Nie oznacza to jednak, że zakład powinien całkowicie zrezygnować z dokumentowania istotnych działań dotyczących higieny.

W praktyce pomocne mogą być zapisy dotyczące:

  • przeszkolenia personelu w zakresie nowych zasad,

  • weryfikacji i aktualizacji dokumentacji HACCP,

  • przeprowadzonych kontroli wewnętrznych,

  • stwierdzonych niezgodności, jeśli wymagają działań korygujących.

Zakres dokumentacji należy ustalić proporcjonalnie do rodzaju działalności i zidentyfikowanych zagrożeń.

Tworzenie dodatkowych formularzy bez rzeczywistej potrzeby może niepotrzebnie zwiększać obciążenia administracyjne lokalu.

Jak przygotować restaurację do 12 lutego 2027 r.?

Przed rozpoczęciem stosowania nowych obowiązków warto przeprowadzić wewnętrzny przegląd organizacji wydawania żywności.

Lista kontrolna dla właściciela gastronomii:

  • Sprawdzono, czy lokal prowadzi sprzedaż produktów objętych art. 32 PPWR.

  • Określono rodzaje pojemników akceptowanych do poszczególnych potraw.

  • Ustalono kryteria odmowy napełnienia pojemnika.

  • Wyznaczono bezpieczny sposób przyjmowania naczyń klientów.

  • Przeanalizowano ryzyko zanieczyszczenia żywności.

  • Zweryfikowano dokumentację HACCP i GHP/GMP.

  • Zapoznano personel z przyjętymi zasadami.

  • Przygotowano informację dla klientów.

  • Sprawdzono organizację pracy podczas wydawania zamówień.

Powyższa lista stanowi narzędzie pomocnicze do wdrożenia obowiązków, a nie urzędowy wykaz dokumentów wymaganych podczas kontroli.

Dokumentacja HACCP i GHP/GMP dla gastronomii – jak dostosować ją do nowych zasad?

Przygotowanie lokalu na obowiązki dotyczące własnych pojemników warto połączyć z przeglądem dotychczasowej dokumentacji bezpieczeństwa żywności.

Dokumentacja powinna odpowiadać rzeczywistemu sposobowi działania zakładu. W przypadku restauracji ważne są nie tylko warunki przechowywania i przygotowywania żywności, ale również sposób porcjowania, pakowania oraz wydawania gotowych posiłków.

W sklepie Sklep-HACCP.pl dostępne są wzory dokumentacji przeznaczone dla restauracji, barów i innych punktów gastronomicznych.

Przykładowo Księga HACCP + Księga GHP/GMP dla gastronomii stanowi materiał wyjściowy do opracowania dokumentacji dostosowanej do procesów realizowanych w zakładzie.

W przypadku korzystania z własnych pojemników klientów należy dodatkowo zweryfikować, czy istniejące procedury odpowiednio opisują sposób obsługi tego rodzaju opakowań. Nie należy zakładać, że każdy gotowy wzór dokumentacji automatycznie zawiera procedurę wynikającą z nowych przepisów PPWR.

Najczęstsze pytania dotyczące własnych pojemników klientów

Czy od 2027 roku restauracja musi pakować jedzenie do pojemnika klienta?

Restauracje i inne podmioty HoReCa objęte art. 32 PPWR muszą zapewnić możliwość napełniania odpowiednich pojemników klientów przy sprzedaży określonej żywności i napojów na wynos. Mogą odmówić napełnienia naczynia niespełniającego zasad higienicznych.

Czy Sanepid może zabronić przyjmowania własnych opakowań?

Samo korzystanie z własnych pojemników jest przewidziane przez przepisy UE. Nie zwalnia jednak lokalu z obowiązku przestrzegania wymagań higienicznych. Nieprawidłowa organizacja wydawania żywności może zostać zakwestionowana podczas kontroli.

Czy trzeba kupić dodatkowe urządzenia?

PPWR nie nakazuje wszystkim restauracjom zakupu określonego urządzenia do obsługi pojemników klientów. Niezbędne rozwiązania techniczne i organizacyjne powinny wynikać z oceny ryzyka.

Czy trzeba opracować nowe HACCP?

Nie zawsze. Konieczny jest przegląd istniejących procedur w zakresie odpowiadającym zmianie sposobu wydawania żywności. W zależności od wyników oceny zagrożeń wystarczające może być uzupełnienie dokumentacji i przeszkolenie personelu.

Czy restauracja może odmówić przyjęcia brudnego pojemnika?

Tak. Art. 28 ust. 4 PPWR dopuszcza odmowę napełnienia pojemnika, który nie spełnia ogłoszonych zasad, w szczególności gdy jest niehigieniczny lub nieodpowiedni do sprzedaży żywności albo napoju.

Podsumowanie

Od 12 lutego 2027 r. gastronomia objęta art. 32 PPWR musi być przygotowana na wydawanie żywności i napojów na wynos do własnych pojemników klientów.

Wprowadzenie tego rozwiązania wymaga pogodzenia nowych obowiązków dotyczących opakowań z dotychczasowymi zasadami bezpieczeństwa żywności.

Przedsiębiorca powinien ustalić odpowiednie zasady higieniczne, przeszkolić personel, zapewnić bezpieczny sposób napełniania pojemników i zweryfikować procedury HACCP oraz GHP/GMP.

Najważniejsze jest praktyczne wdrożenie rozwiązań odpowiednich do rodzaju działalności i realnie występujących zagrożeń, a nie tworzenie dodatkowej dokumentacji wyłącznie dla formalności.